دپارتمان گوهرشناسی و طلاجواهر
ابزار
کتابپدیدهٔ بارش شهابی برساوشی (Perseids) در 21 مرداد 1405
پدیدهٔ بارش شهابی برساوشی (Perseids) یکی از معروفترین و تماشاییترین رویدادهای نجومی سالانه است که در نیمکرهٔ شمالی، در شبهای گرم تابستان رخ میدهد.
علت به وجود آمدنش چیست؟
منشأ این بارش، دنبالهداری به نام ۱۰۹P/Swift-Tuttle است. این دنبالهدار با هستهای به قطر حدود ۲۶ کیلومتر، هر ۱۳۳ سال یک بار به دور خورشید میچرخد. در هر بار نزدیک شدن به خورشید، بخشی از یخهای سطح آن تصعید شده و ذرات غبار و سنگریزههای ریزی را در مسیر خود برجای میگذارد. هنگامی که زمین در مدار خود به این مسیر میرسد (هر سال در اواسط مرداد)، این ذرات با سرعتی نزدیک به ۶۰ کیلومتر بر ثانیه وارد جوّ زمین میشوند و در اثر اصطکاک با هوا میسوزند و رگههای نورانی را به وجود میآورند که ما آن را بهعنوان «شهاب» یا «ستارهٔ دنبالهدار» میبینیم.
چرا به آن «برساوشی» میگویند؟
نام این بارش از صورت فلکی برساوش (Perseus) گرفته شده است. زیرا اگر مسیر حرکت شهابها را در آسمان دنبال کنید، به نظر میرسد که همگی از نقطهای در این صورت فلکی خارج میشوند. به این نقطه، «کانون بارش» (Radiant) میگویند و در واقع یک اثر دیداری و پرسپکتیوی است، نه مبدأ فیزیکی شهابها.
ویژگیهای اصلی آن چیست؟
· زمان رخداد: این بارش همه ساله از حدود ۲۶ تیر تا ۲ شهریور فعال است و اوج آن معمولاً در شب ۲۱ مرداد (۱۲ آگوست) رخ میدهد.
· تعداد شهابها: در زمان اوج و در شرایط ایدهآل (آسمان تاریک و دور از آلودگی نوری)، نرخ ساعتی سرسویی (ZHR) آن حدود ۱۰۰ شهاب در ساعت برآورد شده است.
· نحوهٔ رصد: بهترین زمان برای رصد، ساعات نیمهشب تا سحرگاه است و برای تماشای آن به هیچ تجهیزاتی مانند تلسکوپ یا دوربین دوچشمی نیاز ندارید؛ چشمان غیرمسلح و دیدی باز به آسمان کافی است.
زمین در کمین یک دنباله دار کهن
«کویر، امشب میزبان کهکشان است»
شبی که آسمان، تمام زیبایی خود را یکجا به نمایش میگذارد.
در گرمای پایانی تابستان، کویرهای اصفهان نه فقط شاهد بارش شهابی برساوشی، که میزبان سه رویداد نجومی همزمان خواهد بود:
—
پدیده اول: بارش شهابی برساوشی در اوج
زمین، امشب از میان غبارهای بهجامانده از دنبالهدار ۱۰۹P/Swift-Tuttle عبور میکند. ذراتی با سرعت ۵۹ کیلومتر بر ثانیه وارد جو شده و در ارتفاع ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتری میسوزند.
پدیده دوم: رژهٔ ۴ سیاره در سحرگاه
پیش از طلوع خورشید شش سیاره منظومه شمسی در امتداد هم قرار می گیرند که چهار تای اونها قابل مشاهده اند. این همترازی نادر، نمادی از نظم پنهان در دل کیهان است.
—
پدیده سوم: تماشای باشکوه راهشیری
در غیاب ماه نو، تاریکی کویر به عمیقترین حالت خود میرسد. نوار درخشان کهکشان راهشیری، با میلیاردها ستاره، از افق تا افق گسترده میشود؛ منظرهای که هر بار تماشایش، تازه است.
بهترین زمان برای همهٔ این رویدادها:
· بارش شهابی: از نیمهشب تا سحر
· رژهٔ سیارات: یک ساعت پیش از طلوع خورشید
· راهشیری: تمام شب، اما اوج در ساعات بامداد
